De familie Zelhorst of Selhorst komt uit Broekland bij Raalte. Daar bevond zich boerderij de Selhorst, later het Nijeboer genoemd. De plek is niet met zekerheid terug te vinden, vaak wordt de Wijheseweg naar Raalte genoemd en dan met name het tolhuis. Selhorst betekende in de vroege middeleeuwen ‘zaal of burcht met een omheining opgetrokken uit palen en vlechtwerk’, en vanaf de 9e eeuw ‘zandige hoogte in een gebied dat rijk is aan boswilgen’. De term als plaatsaanduiding komt op diverse plekken in Nederland en Duitsland voor.
De eerste boeren in Broekland met de naam Selhorst komen al voor in 1655 en 1657. Op het genealogieforum van Collectie Overijssel is er veel over geschreven, ook over het begrip Selhorst, zie ook Wikipedia.
De stamlijn die naar de Vollenhoofse familie Zelhorst leidt, begint bij Derk Gerrits Selhorst, geboren voor 1711. Zijn zoon Gerrit Derks is geboren in 1726. Kleinzoon Jan Gerrits Zelhorst (1759-?) is de vader van de eerste Vollenhoofse Zelhorst, Teunis Jans (1795, Raalte – 1866, Vollenhove).
1e generatie:
Teunis of Toon (1795-1866) was ‘vader in het Armhuis’, hij trouwde op 5 mei 1826 als boerenknecht in Vollenhove met Lubberta Grolleman uit Wijhe, oftewel Barta, ‘moeder in het armhuis’, in 1830 ‘boerin’. Dochter Teune wordt geboren op 7 juli van dat zelfde jaar. Het gezin woonde op het adres dat nu Kerkstraat 85 is, schuin tegenover het toenmalige Armhuis, in de Kerkstraat. Het huis werd vermoedelijk gehuurd van de erven H.A. Ekker totdat Toon en Berta het kochten in 1862. Ze waren toen al 67 resp. 65 jaar oud en zonder beroep – dus met pensioen.
Bij het Armhuis hoorde ook een boerderij, die iets vanaf de straat stond aan de rechterkant (zie stadsboerderij nr. 42). Vermoedelijk zwaaide Toon hier de scepter.
De kinderen Johanna, Jan en Derk werden geboren in resp. 1827, 1830 en 1835 in Ambt-Vollenhove, onbekend is waar precies.
Toon kocht in 1862 het pand Kerkstraat (nu) 81 van veehouder/winkelier Jan Alberts Rook uit de Leeuwte, vermoedelijk voor zijn zoon Derk. Zie foto rechts.
2e generatie:
Johanna (1827-1897) trouwde in 1860 met landbouwer Harm Gerrits Post (1824-1897).
Ze woonden in bij vader Gerrit (1799-1874), sinds 1859 weduwnaar, op het adres Doelenstraat (nu) 11, zie stadsboerderij nr. 24. In 1867 verhuisden ze naar Groenesteeg 185k (nu Groenestraat), een nieuwe boerderij waar ook hun zoon Teunis (1865-1954) op boerde, tot 1923 - zie stadsboerderij nr. 3. Deze boerderij werd in 1961 afgebroken.
Jan (1830-1860) werd boer op de boerderij van Arrien Alberts Tuin (1813-1852), Leeuwte 56, en trouwde in 1853 met de weduwe Marrigje Boxum (haar 3e van 4 huwelijken!). Er waren geen kinderen.
Derk (1835-1883) trouwde in 1858 met boerendochter Gerrigjen Paalder (1833-1903). Hij overleed, 48 jaar oud, op het adres Kerkstraat (nu) 81, het pand dat zijn ouders in 1862 hadden gekocht. Hun eerste vijf kinderen (Jansje 1858, Teunis 1860, Johanna 1861, Jan 1863, Hendrik 1864) werden geboren in de Achterstraat (die heet nu Bisschopstraat), op de boerderij van de schoonouders Paalder (zie stadsboerderij nr. 41).
Van de Paalders bleef alleen de ongehuwde Evert Jan (1837-1914) over, hier werd vermoedelijk oomzegger Evert Jan ‘pia’ Zelhorst (1873-1956) naar genoemd.
De vier jongste kinderen van Derk en Gerrigjen werden geboren in wat nu Kerkstraat 81 is. Dat waren Toon (1867-1882), Lubbertus (1870-1942), Evert Jan (1873-1956), Johanna (1874-1959) en Harm Jan (1877-1959).
Vanaf 1862 was dat pand eigendom van vader Toon, gekocht van veehouder en winkelier Jan Alberts Rook. Een kavel die doorliep tot aan de Doelenstraat, die vermoedelijk dienst deed als boerderij voor Derk en Gerrigje vanaf vaders overlijden in 1866. Achterop de kavel stond een schuur.
3e generatie
Derks dochter Jansje (1858 Achterstraat -1898), dochter van Derk, trouwde in 1880 met Marten Driegen (1854-1900) die in het boerderijtje van zijn ouders woonde. In 1900 waren alle erfgenamen overleden en werd Jansje’s moeder Gerrigjen, weduwe van Derk, de eigenaresse.
Derks zonen Evert Jan (pia) en Harm Jan (de krulle) boerden samen verder op de boerderij van hun zus Jansje, zie foto links. Harm Jan bleef ongehuwd, Evert Jan kreeg geen kinderen. Evert Jan, vermoedelijk genoemd naar zijn oom Evert Jan Paalder, kreeg er een stuk erf en de schuur bij van de boerderij van Paalder, die kavel werd in 1914 opgedeeld in stukken.
Derks zoon Teunis (1860-1933) had de boerderij Van Baaksteeg 370a verkregen door zijn huwelijk met boerendochter Jentje Post (1865-1938). . Zij was geboren op de stadsboerderij aan de Groenestraat.
Derks zoon Hendrik (1864-1924) trouwde op 9 juni 1892 met boerendochter Reintje Morre (1870-1933). Vermoedelijk trok het paar in bij moeder, die in 1882 weduwe was geworden. Dat was sinds plm. 1870 de boerderij van Willem Morre (1825-1882), Reintje was hier geboren (nu Bisschopstraat 41).
Al vier maanden later kregen ze dochter Gerrigjen (1892-1955). Die trouwde in 1913 met boer Cornelis Westhuis (1888-1965) en ging in 1916 met haar man naast deze boerderij wonen in een klein boerderijtje.
Hendrik en Reintje kregen tien kinderen in de periode 1892-1909, waarvan vier met nakomelingen. Hun tweede kind werd geboren in 1894 in het boerderijtje Bentstraat 231 – een heel klein boerderijtje (30 m2, kavel A101), vermoedelijk de verbouwde duivenslag achter op het voormalige terrein van havezate Westerholt. Dat, plus een halve bunder land en de schuur naast Westerholt (op de plek waar eerder het bouwhuis van Oldhagensdorp stond), was eigendom van landbouwer Jan Christoffelzoon Oldenhof die boerde aan de Voorpoort (zie stadsboerderij 34). Na hun zevende kind, vermoedelijk kort na het overlijden van moeder Gerrigjen eind 1903, verhuisden ze naar Kerkstraat 81. Zij woonden hier uiteindelijk tot hun overlijden. Mogelijk gebruikte Hendrik de boerderij Bisschopstraat 41 van zijn schoonouders Morre tot aan het overlijden van schoonmoeder in 1916.
Derks zoon Lubbertus (Bertus, 1870-1942) werd geboren in de Kerkstraat, en trouwde in 1900 met boerendochter Harmina Huisman (1869-1925). Ze kregen de boerderij van (schoon)vader Willem Huisman (1846-1898) die daarvoor van Willems schoonvader was: dat was boerenknecht Jan Tukker (1804-1887) die in 1859 aan de Bisschopstraat, toen 186, een nieuwe boerderij bouwde in plaats van een eerdere boerderij van Ernst Hoefman.
Bertus en Harmina kregen een zoon Derk en een zoon Willem (1902-1959). Deze laatste ging op vaders boerderij verder.
Derks dochter Johanna (1874-1959) trouwde in 1906 met Harm Post (1869-1937), toen boer op de boerderij van zijn vader aan de Doelenstraat. In 1904 kochten ze de schuur van (schoon)vader Derk Zelhorst aan de Doelenstraat, achterop de grote kavel achter zijn pand aan de Kerkstraat. Hun kinderen werden allemaal geboren aan de Bisschopstraat, onduidelijk is waar dat dan was. Ze gingen later wonen op diens in 1914 gebouwde boerderij in de Heilige Geeststeeg. Hun zoon Derk ‘de kluit’ Post (1907-?) zette die boerderij voort.
4e generatie:
Teunis’ zoon Toon ‘de krulle’ (1901-1987) werd in 1932 boer op het adres Bisschopstraat 40 (zie foto rechts), een oude boerderij die toen te koop stond. In dat jaar trouwde hij met Annegien Dikken (1903-1974). Hun zoon Gerard (1937) zette de boerderij voort. Vanwege stadsanering en ruilverkaveling verhuisde de boerderij in 1964 naar de Bentpolder.
Teunis’ zoon Derk (1895-1981), ‘de witte’, trouwde in 1920 met Albertje van Eerde (1896-1967) en kon dankzij ‘Arbeid Adelt’ een boerderijtje beginnen aan de Turfsteeg, zie de laatste foto bij dit artikel.
Teunis’ zoon Jan ‘de krulle’ (1906-1977), de jongste van de tien kinderen, zette de boerderij van zijn vader in de Van Baaksteeg voort. Hij trouwde in 1935 met Roelofje de Oude (1907-1949) en vervolgens met Pietertje Bunt (1911-2001). Hij kreeg geen kinderen.
Hendriks oudste dochter Gerrigjen trouwde met landbouwer Cornelis Willems Westhuis (de keuter) en woonde vanaf 1916 op het adres Bisschopstraat 162 (later was dat 43). Hun zoon Willem noemde men ‘Wimpien de keuter’, hij was de laatste stadsboer van Vollenhove. Hij hielp ook vaak bij zijn tante Aaltje, schuin aan de overkant van de straat.
Hendriks dochter Aaltje (1901–1983) trouwde in 1939 met landbouwer Gerrit Jan Roebers (1904-1947, ‘de priester’, wethouder, initiatiefnemer van het traditionele Pinksterrijden). Ze kregen een dochter Gerrigje (1941-2025). Adres: nu Bisschopstraat 66.
Hendriks zoon Derk (1898-1979) trouwde in 1934 met Harmpje Bergkamp (1904-1966) en woonde op het adres Kerkstraat 69, ze kregen geen kinderen.
Hendriks dochter Jansje (1907-1990) trouwde in 1930 met boerenzoon Willem Huisman (1906-1983), ze gingen boeren aan de Doelenstraat 70, een gehuurde boerderij. In 1939 verhuisden ze naar de boerderij van Post (H. Geeststeeg) in afwachting van hun emigratie naar St. Catharines, Canada. Ze emigreerden uiteindelijk in 1949. Hun zoon Bart(eld) (1943-2023) werd daar een bekende wijnboer.
Lubbertus zoon Derk (1900-1993) trouwde in 1926 met boerendochter Trijntje Huisman (1902-1988), zus van de hiervoor genoemde Willem.
Mogelijk woonden ze in bij het gezin van Harm Post (1869-1937) en Johanna Zelhorst (1874-1959) in de Heilige Geeststeeg. Derk ‘de kluit’, de zoon van Harm en Johanna, was toen pas 19, en erfde de boerderij pas in 1960. Gezien de bewoning door broer Willem Huisman lijkt het er op dat Derk Post pas na de oorlog (1949) in de boerderij kwam.
Lubbertus zoon Willem (1902-1979) ging verder op de boerderij van zijn vader tot de sloop in 1964 vanwege de stadsvernieuwing en de ruilverkaveling. Hij trouwde met Abeltje Boes (1905-1959), haar opa boerde in de Leeuwte.
Ze kregen een zoon Bertus.
5e generatie:
Bertus Zelhorst, gehuwd met Frida, boerde op de Noordwal vanaf 1964 tot zijn pensioen.
Derks zoon Piet ‘de witte’ (1928-2010) zette de boerderij aan de Turfsteeg voort, na de ruilverkaveling verhuisde hij naar een nieuwe boerderij aan de Zuiderzeeweg, bij Blokzijl. Ook hij trouwde een boerendochter, Aaltje Mooijweer. De boerderij is nog steeds in handen van een Zelhorst.
Gerard ‘de krulle’ boerde verder op de nieuwe boerderij in de Bentpolder. Zoon Toon verhuisde later naar Drenthe en boerde er verder. De boerderij ligt nu in een woonwijk en is verbouwd tot woonhuis.
De oorsprong van de familie op een kaart van het gebied Broekland - Raalte uit 1900:
